Գիտե՞ք, թե որ համակարգերն են ներառված GNSS-ում։

5 սխալ պատկերացումներ GNSS (Գլոբալ նավիգացիոն արբանյակային համակարգեր)

❌ GNSS և GPS նույնական են։

✅ GPS-ը մի քանի GNSS համակարգերից մեկն է։ GNSS-ը լայն տերմին է, որը ներառում է բոլոր գլոբալ նավիգացիոն արբանյակային համակարգերը։

❌ GNSS-ը օգտակար է միայն նավիգացիայի համար։

✅ GNSS-ը կարևոր է նաև հեռահաղորդակցության, բանկային, էլեկտրացանցերի և շատ այլ ոլորտներում ճշգրիտ ժամանակի հաշվարկման համար։

❌ GNSS-ն օգտագործելու համար ձեզ անհրաժեշտ է ինտերնետ կապ։

✅ GNSS ընդունիչs-ը գործում է ինտերնետից անկախ, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ տվյալների ճշգրտությունը բարելավելու համար անհրաժեշտ են ուղղումներ։

❌ GNSS ազդանշանները հասանելի են Երկրի ցանկացած վայրում, նույնիսկ գետնի տակ, և ուժեղ են ու հեշտ հայտնաբերվող։

✅ GNSS ազդանշանները թույլ են և կարող են հեշտությամբ խցանվել խոչընդոտների կողմից, ինչպիսիք են շենքերը, թունելները, ծառերը, խիտ տերևները կամ նույնիսկ մթնոլորտային պայմանները։

❌ GNSS-ը չի կարող օգտագործվել տիեզերքում։

✅ GNSS-ը օգտագործվում է տիեզերանավի և արբանյակների համար նավիգացիայի համար նույնիսկ ցածր Երկրի ուղեծրում (LEO):

Գլոբալ նավիգացիոն արբանյակային համակարգերը (GNSS) հեղափոխություն են մտցրել Երկրի վրա մեր նավարկության և կողմնորոշման մեջ։ Այս համակարգերը դարձել են մեր առօրյա կյանքի անբաժանելի մասը՝ սկսած մեզ ճանապարհային ճանապարհորդությունների ժամանակ ուղղորդելուց մինչև մեզ օգնելը գտնել մեր ուղին բացօթյա գործունեության ժամանակ։ Բայց ինչպե՞ս են այս համակարգերը աշխատում, և որո՞նք են մեր նավիգացիոն տեխնոլոգիաները հզորացնող վեց հիմնական GNSS համակարգերը։

GNSS համակարգի աշխատանքը հասկանալու համար անհրաժեշտ է հասկանալ դրա հիմքում ընկած հիմնական սկզբունքները: GNSS համակարգերը աշխարհի տարբեր օգտատերերին տրամադրում են դիրքորոշման, նավիգացիայի և ժամանակի որոշման ծառայություններ՝ օգտագործելով արբանյակային ցանցեր: Այս արբանյակները անընդհատ փոխանցում են ազդանշաններ, որոնք կարող են ընդունվել GNSS ընդունիչների կողմից, ինչը թույլ է տալիս նրանց հաշվարկել իրենց ճշգրիտ դիրքը Երկրի վրա:

Վեց հիմնական GNSS համակարգերն են՝ ԱՄՆ-ի GPS-ը (Գլոբալ դիրքորոշման համակարգ), Ռուսաստանի GLONASS-ը (Գլոբալ նավիգացիոն արբանյակային համակարգ), Եվրամիության Galileo-ն, Չինաստանի Beidou-ն, Հնդկաստանի NavIC-ը և Ճապոնիայի QZSS-ը (Quasi Zenith արբանյակային համակարգ): Այս համակարգերից յուրաքանչյուրը գործում է նմանատիպ հիմնական սկզբունքներով, բայց ունի որոշ յուրահատուկ առանձնահատկություններ և հնարավորություններ:

GPS-ը ամենահայտնի GNSS համակարգն է և բաղկացած է Երկրի շուրջ պտտվող 24 արբանյակներից: Այս արբանյակներից արձակվող ազդանշանները կարող են ընդունվել GPS ընդունիչի կողմից՝ օգտատիրոջ գտնվելու վայրը, արագությունը և ժամանակը որոշելու համար: Ռուսաստանում մշակված GLONASS-ը հետևում է նմանատիպ սկզբունքի, բայց ունի 24 արբանյակ: Galileo-ն Եվրամիության GNSS համակարգն է, որը նախատեսված է քաղաքացիական և ռազմական օգտագործման համար անկախ և բարձր ճշգրտությամբ դիրքորոշման համակարգեր ապահովելու համար:

Չինաստանի Beidou համակարգը բաղկացած է 35 արբանյակներից՝ գլոբալ ծածկույթով և նախատեսված է տրանսպորտի, գյուղատնտեսության և աղետներից տուժածների օգնության ծառայություններ մատուցելու համար: Հնդկաստանի NavIC համակարգը բաղկացած է յոթ արբանյակներից, որոնց հիմնական նպատակը Հնդկաստանում և հարակից տարածքներում ճշգրիտ դիրքորոշման ծառայություններ մատուցելն է: Վերջապես, Ճապոնիայի QZSS համակարգը նախատեսված է Ասիա-Օվկիանիա տարածաշրջանում GPS-ի ճշգրտությունն ու հուսալիությունը բարելավելու համար՝ օգտագործելով գեոստացիոնար և թեք արբանյակների համադրություն:

Այս վեց GNSS համակարգերը գործում են՝ իրենց համապատասխան արբանյակներից ազդանշաններ փոխանցելով գետնի վրա հիմնված GNSS ընդունիչներին: Այնուհետև ընդունիչն օգտագործում է բազմաթիվ արբանյակներից ստացված ազդանշանները՝ եռակողմանիության կոչվող գործընթացի միջոցով հաշվարկելու դրանց ճշգրիտ դիրքերը: Արբանյակներից ընդունիչին ազդանշանների հասնելու ժամանակը չափելով՝ ընդունիչը կարող է որոշել դրա հեռավորությունը յուրաքանչյուր արբանյակից և եռանկյունացնել դրա դիրքը Երկրի վրա:

Դիրքորոշման և նավիգացիոն ծառայություններ մատուցելուց բացի, GNSS համակարգերը նաև կարևոր դեր են խաղում տարբեր ոլորտներում, ինչպիսիք են ավիացիան, գյուղատնտեսությունը, գեոդեզիան և հեռահաղորդակցությունը: Դրանք հնարավորություն են տալիս հեռահաղորդակցական ցանցերի ճշգրիտ ժամանակային համաժամեցմանը, նպաստում են արդյունավետ գյուղատնտեսական գործելակերպին՝ ճշգրիտ գյուղատնտեսության միջոցով, և աջակցում են ինքնաթիռների և նավերի անվտանգ և ճշգրիտ նավիգացիային:

Ամփոփելով՝ վեց հիմնական GNSS համակարգերը՝ GPS-ը, GLONASS-ը, Galileo-ն, Beidou-ն, NavIC-ը և QZSS-ը, հեղափոխություն են մտցրել Երկրի վրա մեր նավարկության և դիրքորոշման մեջ։ Այս համակարգերը գործում են արբանյակային ցանցերի միջոցով՝ GNSS ընդունիչներին ազդանշաններ փոխանցելու համար, ինչը թույլ է տալիս օգտատերերին որոշել իրենց ճշգրիտ դիրքը, արագությունը և ժամանակը։ Տեխնոլոգիայի շարունակական զարգացմանը զուգընթաց, GNSS համակարգերը գնալով ավելի կարևոր դեր կխաղան գլոբալ նավարկության և դիրքորոշման ծառայությունների ապագայի ձևավորման գործում։